Halkara Rak keselini öwrenmek agentligi (IARC) tarapyndan çap edilen 2020-nji ýyldaky global rak agyrlygy maglumatlaryna görä,döş rakydünýäde 2,26 million täze ýagdaý ýüze çykdy, bu bolsa öýken rak keseliniň 2,2 million ýagdaý bilen görkezijisinden öňe geçdi.Täze rak keseliniň 11,7% -i bilen, süýt mäziniň rak keseli birinji orunda durýar we ony rak keseliniň iň köp ýaýran görnüşine öwürýär. Bu sanlar sansyz aýallaryň arasynda süýt düwünçekleri we süýt massalary barada habardarlygy we aladany artdyrdy.
Döş düwünçekleri barada bilmeli zatlaryňyz
Süýt düwünleri, adatça, süýtde tapylan düwünleri ýa-da massalary aňladýar. Bu düwünleriň köpüsi howpsyzdyr (rak däl). Käbir umumy howpsyz sebäplere süýt infeksiýalary, fibroadenomalar, ýönekeý kistalar, ýag nekrozy, fibrokistik üýtgeşmeler we içi akar papillomalar girýär.
Duýduryş alamatlary:
Şeýle-de bolsa, döş düwünleriniň az bölegi howply (rak keseli) bolup biler we olar aşakdaky alamatlary görkezip biler.duýduryş alamatlary:
- Ölçegi:Has uly düwünleraladalary has aňsat gozgamaga meýilli.
- Şekil:Düzgünsiz ýa-da kesikli gyralary bolan düwünlerhowply täze döremeleriň döremeginiň ähtimallygy ýokarydyr.
- Tekstura: Eger düwün bolsadegende gaty duýulýar ýa-da deň däl tekstura eýedir, goşmaça derňew gerek. Bu, esasanam, aýallar üçin möhümdir50 ýaşdan ýokary, ýaş bilen ýaramaz täze döremeleriň töwekgelçiligi artýar.
Süýt düwünleriniň barlagy we süýt mäziniň rak keselini irki anyklamagyň ähmiýeti
Barlaglar soňky on ýylyň dowamynda Günbatar ýurtlarynda süýt mäziniň rak keseliniň ýaýramagynyň artýandygyna garamazdan, süýt mäziniň rak keselinden ölüm derejesiniň peselýändigini görkezdi.Bu pese gaçmagyň esasy sebäbi, süýt mäziniň skrininginiň esasy bölegi bolup, irki anyklaýyş we bejeriş usullarynyň optimizasiýa edilmegi bilen baglanyşykly bolup biler.
1. Synag usullary
- Häzirki wagtda dürli barlag usullarynyň arasyndaky duýgurlyk tapawutlary boýunça barlaglar, esasan, Günbatar ýurtlaryndan alnyp barylýar. Kliniki süýt bezi barlaglary suratlandyryş usullaryna garanyňda has pes duýgurlyga eýedir. Suratlandyryş usullarynyň arasynda magnit-rezonans tomografiýasy (MRT) iň ýokary duýgurlyga eýedir, mammografiýa we süýt bezi ultrases barlagy bolsa meňzeş duýgurlyga eýedir.
- Mammografiýa süýt mäziniň rak keseli bilen baglanyşykly kalsifikasiýalary anyklamakda özboluşly artykmaçlyga eýedir.
- Süýt dokumalaryndaky zeperlenmeler üçin, süýt ultrases barlagy mammografiýadan has ýokary duýgurlyga eýedir.
- Mammografiýa bütin döşüň ultrases şekilini goşmak döş rakynyň anyklaýyş derejesini ep-esli ýokarlandyryp biler.
- Süýt mäziniň rak keseli, döş dykyzlygy ýokary bolan, menopauzadan öňki döwürde aýallarda has köp duş gelýär. Şonuň üçin mammografiýa we döşüň tutuş ultrases barlaglaryny bilelikde ulanmak has makuldyr.
- Emzik uçlaryndan akmanyň anyk alamaty üçin, intraduktal endoskopiýa emzik kanallarynyň ulgamynda göni wizual barlag geçirip, kanallardaky islendik anomaliýalary anyklap biler.
- Häzirki wagtda halkara derejesinde BRCA1/2 genlerinde patogen mutasiýalary göterýänler ýaly ömrüniň dowamynda süýt mäziniň rak keseliniň döremek howpy ýokary bolan adamlar üçin süýt mäziniň magnit-rezonans tomografiýasy (MRT) maslahat berilýär.
2. Süýt beziniň yzygiderli öz-özüni barlamak
Öňler döşüň öz-özüni barlamak höweslendirilýärdi, ýöne soňky barlaglar görkezýärol döş rakyndan ölümi azaltmaýarAmerikan Rak Keselleri Jemgyýetiniň (ACS) 2005-nji ýyldaky gollanmasynda indi süýt mäziniň rak keselini irki anyklamak üçin aýlyk öz-özüni barlamak maslahat berilmeýär. Şeýle-de bolsa, süýt mäziniň yzygiderli öz-özüni barlamak süýt mäziniň rak keselini soňky tapgyrlarda anyklamak we yzygiderli barlaglaryň arasynda ýüze çykyp biljek rak keselini anyklamak babatda belli bir derejede gymmatlydyr.
3. Irki diagnozyň ähmiýeti
Süýt mäziniň rak keselini irki anyklamak birnäçe möhüm peýda getirýär. Mysal üçin, inwaziw däl süýt mäziniň rak keselini anyklamak himioterapiýa zerurlygynyň öňüni alyp biler. Mundan başga-da,Süýt mäziniň rak keseliniň irki anyklanmagy süýt mäziniň dokumalaryny gorap saklaýan süýt mäziniň goragly bejergisi üçin has köp mümkinçilikleri döredýär. Şeýle hem, ýokarky aýaklarda funksiýalaryň bozulmagyna sebäp bolup bilýän goltuk limfa düwünleriniň disseksiýasy operasiýasyndan gaça durmagyň mümkinçiligini artdyrýar.Şonuň üçin wagtynda anyklamak bejergide has köp mümkinçilikleri döretmäge mümkinçilik berýär we ýaşaýyş hiline mümkin bolan täsiri azaldýar.
Irki diagnozyň usullary we ölçegleri
1. Irki diagnoz: Süýt beziniň irki zeperlenmeleri we patologiki tassyklama
Soňky ylmy barlaglaryň netijeleri mammografiýa arkaly süýt mäziniň skrininginiň süýt mäzinden ölümiň ýyllyk töwekgelçiligini 20% -den 40% -e çenli azaldyp biljekdigini görkezýär.
2. Patologik barlag
- Patologiki diagnoz altyn standart hasaplanýar.
- Her bir suratlandyryş usulynyň degişli patologiki nusga alyş usullary bar. Tapylan alamatsyz zeperleriň köpüsi zyýansyz bolany üçin, ideal usul takyk, ygtybarly we minimal inwaziw bolmalydyr.
- Ultrases gözegçiliginde esasy iňňe biopsiýasy häzirki wagtda iň gowy usul bolup, ýagdaýlaryň 80% -den gowragynda ulanylýar.
3. Süýt bezi rakynyň irki diagnozynyň esasy taraplary
- Oňyn pikir: Süýt mäziniň saglygyny gözardy etmek däl, eýsem gorkmak hem möhümdir. Süýt mäziniň rak keseli bejergä ýokary derejede täsir edýän dowamly şiş keselidir. Netijeli bejergi bilen köp halatlarda uzak möhletli ýaşamaga mümkinçilik berilýär. Esasy zat şudursüýt mäziniň saglyga täsirini azaltmak üçin irki anyklamaga işjeň gatnaşmak.
- Ygtybarly barlag usullary: Hünär edaralarynda ultrases barlagyny we mammografiýany birleşdirýän toplumlaýyn çemeleşme maslahat berilýär.
- Yzygiderli barlag: 35-40 ýaş aralygyndan başlap, her 1-2 ýylda bir gezek döş barlagyndan geçmek maslahat berilýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 11-nji awgusty