-
CAR T-hüjre terapiýasynyň giňişleýin düşündirişi
CAR-T (Himerik Antigen Reseptor T-Hüjresi), himerik antigen reseptor T-hüjrelerini aňladýar, adamyň T hüjreleriniň bedenden daşarda genetiki taýdan modifikasiýasy arkaly üýtgedilip, olara hassanyň bedenine gaýtadan girizilmezden öň rak hüjrelerini tanamak we netijeli öldürmek ukybyny berýän we şeýdip howply şişleri bejermek maksadyna ýetýän prosesdir.
Aslynda, CAR-T terapiýasy diňe rak keselini bejermek üçin ulanylman, eýsem awtoimmun keselleri, dowamly infeksiýalar, ýürek keselleri we ýaş bilen baglanyşykly keseller babatda hem uly mümkinçiliklere eýedir.
T limfositleri diýlip hem atlandyrylýan T öýjükleri limfositleriň esasy bölekleri bolup, esasan immun jogaplary we kesellerden goranmak üçin jogapkärdir. Olaryň nyşana öýjüklerini gönüden-göni öldürmek, B öýjüklerine antitela öndürmäge kömek etmek we olaryň öňüni almak, belli bir antigenlere we mitogenlere jogap bermek we sitokinleri öndürmek ýaly funksiýalary bar.
Elbetde, adamyň immun ulgamy diňe T öýjükleri bilen çäklenmän, eýsem B öýjüklerini, neýtrofilleri, K öýjüklerini, NK öýjüklerini we başgalary hem öz içine alýar. Olar bedenden metabolik önümleriň galyndylaryny arassalamakda, antitelalary tanamakda we öndürmekde, şeýle hem daşary ýurtly patogenleri we rak öýjüklerini kesgitlemekde we öldürmekde rol oýnaýarlar.
T öýjükleri eýýäm rak öýjüklerini tanamak we öldürmek funksiýasyna eýe bolany üçin, rak öýjüklerini öldürmek üçin CAR-T öýjüklerini döretmek maksady bilen T öýjüklerine emeli usulda CAR goşmak näme üçin zerur? Bu bizi rak keseliniň iň esasy aýratynlyklarynyň biri bolan immun gaçmak düşünjesine getirýär.
CAR-T terapiýasy ýa-da CAR-T öýjük terapiýasy hassanyň T öýjüklerini bölüp, olary bedeniň daşynda giňeldip, soňra emeli usulda döredilen şiş öýjük antigeni CAR (himer antigen reseptory) T öýjüklerine girizmegi öz içine alýar. Işlenip gutarylandan soň, T limfositleriniň şişe garşy işjeňligi hassanyň bedenine gaýtadan girizilmezden öň ep-esli güýçlenýär we şeýlelik bilen T öýjükleriniň rak öýjüklerini tanamak we öldürmek ukybyny dikeldýär. CAR-T öýjük terapiýasynyň esasy şunda.
Impact Bio-nyň CAR-T terapiýasy IMPT-514 FDA-nyň tassyklamasyny aldy.
2024-nji ýylyň 21-nji awgustynda Impact Bio, FDA-nyň öz işläp düzen IMPT-514 terapiýasy üçin IND arzasyny tassyklaandygyny yglan etdi. IMPT-514, işjeň refrakter sistematik lupus eritematosus (SLE) bejermek üçin ulanylýan bispesifik CD19/CD20 CAR-T terapiýasydyr. Kliniki synag maglumatlarynda, IMPT-514 dürli awtoimmun kesellerinden agyr immunosupressiýa bolan näsaglardan öndürmekde ýokary netijelidigi görkezildi we ýeňil sitokin profili bilen güýçli awtolog B-hüjre arassalaýyş ukyplaryny görkezdi. Uly B-hüjre limfomasy üçin Axicabtagene siloleucel CAR-T terapiýasy bäş ýyldan soň hem dowamly täsir görkezýär. 2024-nji ýylyň 2-nji awgustynda Amerikan Kliniki Onkologiýa Jemgyýeti (ASCO) CAR-T hüjre terapiýasyndan soň uzak möhletli ýaşaýyş derejeleri barada maglumat hasabatyny çap etdi. Netijeler CAR-T terapiýasyny alan näsaglaryň arasynda 5 ýyllyk progressiýasyz diri galmagyň 29%, 5 ýyllyk umumy diri galmagyň (OS) 40% we 5 ýyllyk limfoma mahsus diri galmagyň 53% bolandygyny, seýrek giçki gaýtalanmalaryň bolandygyny görkezdi. Axicabtagene siloleucel gaýtalanýan ýa-da refrakter uly B-hüjreli limfomany bejermek üçin tassyklanan awtolog CD19 himerik antigen reseptory CAR-T hüjre terapiýasydyr. Netije: Standart bejergi şertlerinde, aksicabtagene siloleucel CAR-T bejergisiniň netijeleri kliniki synaglarda habar berlen netijeler bilen gabat gelýär we 5 ýyllyk tapgyrda dowamly, berk jogaplar syn edildi.
Autoimmun keseliniň dünýäde ilkinji üstünlikli CAR-T bejergisi.2024-nji ýylyň 4-nji oktýabrynda “Nature” web sahypasy hytaý toparynyň ylmy-barlag netijelerini tanyşdyrýan habary baş sahypada çap etdi. Alymlar CRISPR-Cas9 gen redaktirleme tehnologiýasyny ulanyp, CD19-y nyşana alýan sagdyn donorlardan alynýan CAR-T öýjüklerini genetiki taýdan inženerçilik etdiler we agyr awtoimmun keselleri bolan üç hassanyň uzak möhletli remissiýa ýetmegine kömek eden täze nesil allogenik uniwersal CAR-T terapiýasyny işläp düzdüler.
-
“Öýken düwünleriniň krioablýasiýasy” buz döwýän lukmançylyk meseleleri
Öýken düwünleriniň gündelik bejergisine biopsiýa we pnewmonektomiýa girýär.
Biopsiýa wagtynda pnewmotoraks we gemotoraks ýaly gaýraüzülmeler aňsatlyk bilen ýüze çykýar.
Şiş öýjükleriniň dökülmegi we metastaz howpy bar. Adaty biopsiýa dokumalarynyň az mukdary sebäpli diagnoz goýmak kyn.
-
Öýken raky
Öýken rak keseli (bronhial rak diýlip hem atlandyrylýar) dürli kalibrli bronhial epitelial dokumalary tarapyndan döreýän öýken rak keselidir. Daşky görnüşine görä, ol merkezi, periferik we uly (garyşyk) bölünýär.
-
Içgeçme Ýollarynyň Rak Keselleri
Içgeçme ýolunyň şişiniň irki tapgyrynda hiç hili ýakymsyz alamatlar we aýdyň agyry bolmaýar, ýöne içegede gyzyl gan öýjüklerini içegeleriň adaty barlagy we gizlin gan barlagy arkaly tapyp bolýar, bu bolsa içege gan akmasyny görkezýär. Gastroskopiýa içege ýolunda irki tapgyrda täze organizmleri tapyp bilýär.
-
Aşgazanasty beziniň rak keseli
Aşgazanasty beziniň rak keseli aşgazanasty bezine täsir edýän iň howply rak keselleriniň biridir, bu bolsa aşgazanasty beziniň arkasynda ýerleşýän organdyr. Ol aşgazanasty bezindäki adatdan daşary öýjükler gözegçilikden çykyp ösüp, şiş emele getirende ýüze çykýar. Aşgazanasty beziniň rak keseliniň irki tapgyrlary adatça hiç hili alamat döretmeýär. Şiş ulalanda, garyn agyry, arka agyry, agramyň ýitmegi, işdäniň ýitmegi we sarygetirme ýaly alamatlary döredip biler. Bu alamatlar başga ýagdaýlardan hem ýüze çykyp biler, şonuň üçin olaryň haýsydyr birini başdan geçirseňiz, lukmana ýüz tutmak möhümdir.
-
Prostata Rak
Prostat rak keseli, adatça prostat rak öýjükleri erkek bedeninde ösüp, ýaýranda ýüze çykýan we ýaş bilen artýan ýygy-ýygydan ýüze çykýan howply şişdir. Irki anyklaýyş we bejergi örän möhüm bolsa-da, käbir bejergiler keseliň ösüşini haýallamaga we näsaglaryň ýaşaýş derejesini ýokarlandyrmaga kömek edip biler. Prostat rak keseli islendik ýaşda ýüze çykyp biler, ýöne adatça 60 ýaşdan ýokary erkeklerde iň köp duş gelýär. Prostat rak keseliniň köp näsaglary erkeklerdir, ýöne olaryň arasynda aýallar we gomoseksuallar hem bolup biler.
-
Ýumurtgalyk rak keseli
Ýumurtgalyk aýallaryň möhüm içki reproduktiw organlarynyň biridir, şeýle hem aýallaryň esasy jyns organydyr. Onuň wezipesi ýumurtga öndürmek, gormonlary sintezlemek we bölüp çykarmakdyr we aýallarda bu ýagdaýyň ýüze çykmagy ýokarydyr. Ol aýallaryň janyna we saglygyna çynlakaý howp salýar.
-
Böwrek karsinomasy
Böwrek öýjükli karsinomasy böwrek parenhimasynyň siýdik çykaryş turbajyklarynyň epitelial ulgamyndan dörän howply şişdir. Akademiki termin böwrek öýjükli karsinomasydyr, şeýle hem böwrek adenokarsinomasy diýlip atlandyrylýar we böwrek öýjükli karsinomasydyr. Ol siýdik çykaryş turbajyklarynyň dürli böleklerinden dörän böwrek öýjükli karsinomasynyň dürli görnüşlerini öz içine alýar, ýöne böwrek interstisiumyndan we böwrek çanak şişlerinden dörän şişleri öz içine almaýar. 1883-nji ýylda nemes patology Grawitz ... -
Süňk Rak
Süňk rak keseli näme? Bu özboluşly göteriji gurluş, çarçuwa we adam skeleti. Şeýle-de bolsa, bu berk ýaly görünýän ulgam hem çetde galyp, howply şişleriň gaçybatalgasyna öwrülip biler. Howply şişler özbaşdak ösüp bilýär we howply şişleriň dikeldilmegi arkaly hem döräp bilýär. Köp halatlarda, süňk rak keseli barada aýdylanda, metastatik rak keselini göz öňünde tutýarys, sebäbi şiş beýleki organlarda (öýken, döş, prostata) ösüp, süňk bilen birlikde soňky tapgyrda ýaýraýar... -
Bagyr Rak
Bagyr raky näme? Ilki bilen, rak diýilýän kesel barada öwreneliň. Adaty şertlerde öýjükler ösýär, bölünýär we köne öýjükleriň ornuny tutýar we ölýär. Bu aýdyň gözegçilik mehanizmi bolan gowy gurnalan prosesdir. Käwagt bu proses ýok edilýär we bedene gerek bolmadyk öýjükleri öndürmäge başlaýar. Netijede, şiş zyýansyz ýa-da howply bolup biler. Howpsuz şiş rak däl. Olar bedeniň beýleki organlaryna ýaýramaz, operasiýadan soň hem gaýtadan ösmez. Şeýle-de bolsa... -
Karsinomaofrektuma
Karsinomaofrektum göni içege raky diýlip atlandyrylýar, aşgazan-içege ýolunda ýaýran howply şişdir, ýüze çykmagy boýunça aşgazan we özofag rakyndan soň ikinji orunda durýar, göni içege rakynyň iň köp ýaýran bölegidir (takmynan 60%). Näsaglaryň aglaba köpüsi 40 ýaşdan ýokary, 15% töweregi 30 ýaşdan kiçi. Erkeklerde has köp duş gelýär, kliniki gözegçiliklere görä, erkekleriň aýala gatnaşygy 2-3:1, göni içege rakynyň bir böleginiň göni içege poliplerinden ýa-da şistosomiazdan ýüze çykýandygy anyklandy; içegeleriň dowamly iltihaplanmasy, käbirleri rak keselini döredip biler; ýokary ýagly we ýokary belokly iýmit holik kislotasynyň bölünip çykmagynyň artmagyna sebäp bolýar, ikinjisi içege anaeroblary tarapyndan doýmadyk polisiklik uglewodorodlara parçalanýar, bu bolsa rak keselini hem döredip biler.
-
Serviks Rak
Ýatgy beziniň rak keseli, şeýle hem boýun beziniň rak keseli, aýallaryň reproduktiw ulgamynda iň köp duş gelýän ginekologiki şişdir. HPV keseliň iň möhüm töwekgelçilik faktorydyr. Ýatgy beziniň rak keseliniň öňüni yzygiderli barlag we sanjym arkaly alyp bolýar. Ýatgy beziniň irki rak keseliniň bejergisi ýokary derejede bolýar we prognoz deňeşdirme boýunça gowy.
Pekin Rak keselhanasynyň hyzmatdaşlyk lukmançylyk edarasy