Täze alamatlarkynçylykÝuwutmak ýa-da iýmitiň bokurdagyňyza dykylyp galmagy ýaly duýgy alada döredip biler. Ýuwutmak köplenç adamlaryň içgüdüsel we pikirlenmezden edýän prosesidir. Siz munuň sebäbini we nädip düzedilmelidigini bilmek isleýärsiňiz. Şeýle hem, ýuwutmagyň kynlaşmagynyň rak keseliniň alamatydygyny pikir edip bilersiňiz.
Rak keseli disfagiýanyň mümkin bolan sebäpleriniň biri bolsa-da, iň ähtimal sebäp däl. Köplenç disfagiýa gastroezofageal reflüks keseli (GERD) (hroniki kislota reflüksi) ýa-da agyz guraklygy ýaly rak däl ýagdaý bolup biler.
Bu makalada disfagiýanyň sebäplerine, şeýle hem üns berilmeli alamatlara serediler.
Disfagiýanyň lukmançylyk termini disfagiýadyr. Muny dürli usullar bilen başdan geçirip we düşündirip bolýar. Disfagiýanyň alamatlary agyzdan ýa-da özofagdan (agyzdan aşgazana barýan iýmit turbasy) gelip çykyp biler.
Özofagiýa sebäpli disfagiýa bolan näsaglar biraz başga alamatlary beýan edip bilerler. Olar aşakdakylary başdan geçirip bilerler:
Disfagiýanyň köp sebäpleri rak keselinden däl-de, başga sebäplerden hem ýüze çykyp biler. Ýuwutmak hereketi köp zadyň dogry işlemegini talap edýän çylşyrymly prosesdir. Adaty ýuwutmak prosesleriniň haýsydyr biri bozulsa, disfagiýa ýüze çykyp biler.
Ýuwutmak agyz boşlugynda başlaýar, çeýnelýän wagty tüýkürik iýmit bilen garyşýar we ony parçalap, iýmit siňdiriş üçin taýýarlaýar. Soňra dil bolusy (kiçijik, tegelek iýmit bölegi) bokurdagyň arka tarapyndan özofagusyň içine itermäge kömek edýär.
Hereket edende, epiglottis iýmiti öýkenlere alyp barýan traheýada (dem alyş turbasynda) däl-de, özofagda saklamak üçin ýapylýar. Özofagyň myşsalary iýmitiň aşgazana iteklenmegine kömek edýär.
Ýuwutma prosesiniň islendik bölegine päsgel berýän ýagdaýlar disfagiýanyň alamatlaryny döredip biler. Bu ýagdaýlaryň käbiri aşakdakylary öz içine alýar:
Iň ähtimal sebäp bolmasa-da, ýuwutmagyň kynlaşmagy rak keseline hem sebäp bolup biler. Eger disfagiýa dowam etse, wagtyň geçmegi bilen ýaramazlaşsa we has köp ýüze çyksa, rak keseliniň bolmagyna şübhelenip bilner. Mundan başga-da, başga alamatlar hem ýüze çykyp biler.
Rak keseliniň köp görnüşleri ýuwutmagyň kynlaşmagynyň alamatlary bilen ýüze çykyp biler. Iň köp duş gelýän rak keselleri ýuwutma gurluşlaryna gönüden-göni täsir edýän rak keselleridir, mysal üçin, kelle we boýun raky ýa-da özofagus raky. Rak keseliniň beýleki görnüşlerine aşakdakylar girýär:
Ýuwutmagyň islendik mehanizmine täsir edýän kesel ýa-da ýagdaý disfagiýa sebäp bolup biler. Bu keselleriň görnüşleri ýada täsir edip bilýän ýa-da myşsalaryň gowşaklygyna sebäp bolup bilýän newrologik ýagdaýlary öz içine alyp biler. Şeýle hem, ýagdaýy bejermek üçin zerur bolan dermanlaryň goşmaça täsir hökmünde disfagiýa sebäp bolup biljek ýagdaýlary hem öz içine alyp biler.
Ýuwutmakda kynçylyk çekýän bolsaňyz, aladalaryňyzy lukmanyňyz bilen ara alyp maslahatlaşmak isleýärsiňiz. Alamatlaryň haçan peýda bolýandygyny we başga alamatlaryň bardygyny ýa-da ýokdugyny bellemek möhümdir.
Şeýle hem lukmanyňyza soraglar bermäge taýýar bolmaly. Olary ýazyp alyň we ýanyňyz bilen alyp gidiň, şonda olary hiç haçan soramagy ýatdan çykarmaýarsyňyz.
Disfagiýa başdan geçireniňizde, bu alada döredýän alamat bolup biler. Käbir adamlar munuň rak keselinden gelip çykýandygyndan howatyrlanyp bilerler. Mümkin bolsa-da, rak iň ähtimal sebäp däl. Infeksiýa, gastroezofageal reflýuks keseli ýa-da dermanlar ýaly beýleki ýagdaýlar hem ýuwutmakda kynçylyk döredip biler.
Ýuwutmakda kynçylyk çekýän bolsaňyz, lukmanyňyz bilen gürleşiň we alamatlaryňyzyň sebäbini anyklaň.
Wilkinson JM, Cody Pilley DC, Wilfat RP. Disfagiýa: bahalandyrma we bilelikde bejeriş. Men maşgala lukmany. 2021;103(2):97-106.
Noel KV, Sutradar R, Zhao H we beýlekiler. Baş we boýun rak keseliniň gyssagly kömek bölümine baryp görmegiň we meýilleşdirilmedik hassahana ýerleşdirmegiň öňünden çaklaýjysy hökmünde hassalaryň habar beren alamat ýükü: ilata esaslanýan uzak möhletli gözleg. JCO. 2021;39(6):675-684. Sany: 10.1200/JCO.20.01845
Julie Skott, MSN, ANP-BC, AOCNP Julie sertifikatlaşdyrylan ulular onkologiýa şepagat uýasy we hassalary we saglygy goraýyş jemgyýetini bilim bermäge höwesli erkin saglygy goraýyş ýazyjysydyr.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 22-nji sentýabry