Aşgazanasty mäziniň rak keseli dünýäde iň howply şişleriň biridir we onuň prognozy ýaramazdyr. Şonuň üçin aşgazanasty mäziniň rak keseliniň ýokary töwekgelçiligi bolan näsaglary anyklamak we bejergini sazlamak we bu näsaglaryň prognozyny gowulandyrmak üçin takyk prognoz modeli zerurdyr.
Biz UCSC Xena maglumat bazasyndan Rak Genom Atlasynyň (TCGA) aşgazanasty mäziniň adenokarsinomasynyň (PAAD) RNK-synyň maglumatlaryny aldyk, korrelasiýa seljermesi arkaly immun bilen baglanyşykly lncRNK-lary (irlncRNK-lary) anykladyk we aşgazanasty mäziniň adaty adenokarsinoma dokumalarynyň arasyndaky tapawutlary anykladyk. TCGA-dan we aşgazanasty mäziniň dokumasynyň genotip ekspresiýasyndan (GTEx) TCGA-dan DEirlncRNK-ny (DEirlncRNK) aldyk. Prognostik alamat modellerini gurmak üçin goşmaça bir üýtgeýänli we lasso regressiýa seljermeleri geçirildi. Soňra egri astyndaky meýdany hasapladyk we ýokary we pes töwekgelçilikli aşgazanasty mäziniň adenokarsinomasy bolan näsaglary kesgitlemek üçin iň amatly kesiş bahasyny kesgitledik. Ýokary we pes töwekgelçilikli aşgazanasty mäziniň mäziniň mäziniň kliniki aýratynlyklaryny, immun öýjükleriniň infiltrasiýasyny, immunsupressiw mikro gurşawyny we himioterapiýa garşylygyny deňeşdirmek üçin.
Biz 20 DEirlncRNA jübütlerini anykladyk we hassalary optimal kesiş bahasyna görä toparlara böldik. Biz prognostik alamat modelimiziň PAAD hassalarynyň prognozyny çaklamakda uly netijelidigini görkezdik. ROC egrisiniň AUC-si 1 ýyllyk çaklama üçin 0,905, 2 ýyllyk çaklama üçin 0,942 we 3 ýyllyk çaklama üçin 0,966-dyr. Ýokary töwekgelçilikli hassalaryň ýaşaýş derejesi pes we kliniki häsiýetleri has ýaramazdy. Şeýle hem, ýokary töwekgelçilikli hassalaryň immunosupressiýasynyň bardygyny we immunoterapiýa garşylyk görkezip biljekdigini görkezdik. Hasaplama çaklama gurallaryna esaslanyp, paklitaksel, sorafenib we erlotinib ýaly rak garşy dermanlaryň bahalandyrylmagy PAAD hassalary üçin amatly bolup biler.
Umuman alanyňda, biziň gözlegimiz aşgazanasty bezi rak keselli näsaglarda geljegi uly prognostik gymmaty görkezýän jübüt irlncRNA-a esaslanýan täze prognostik töwekgelçilik modelini döretdi. Prognostik töwekgelçilik modelimiz lukmançylyk bejergisi üçin amatly bolan PAAD keselli näsaglary tapawutlandyrmaga kömek edip biler.
Aşgazanasty mäziniň rak keseli bäş ýyllyk ýaşaýş derejesi pes we ýokary derejeli howply şişdir. Diagnoz goýlanda, köp hassalar eýýäm ösen tapgyrlarda bolýarlar. COVID-19 epidemiýasynyň şertlerinde, aşgazanasty mäziniň rak keselini bejerýän hassalar üçin lukmanlar we şepagat uýalary uly basyş astynda bolýarlar we hassalaryň maşgalalary hem bejeriş çözgütlerini kabul edende köp sanly basyşlara duçar bolýarlar [1, 2]. Neoadjuwant terapiýasy, hirurgiki rezeksiýa, şöhle terapiýasy, himioterapiýa, nyşana alnan molekulýar terapiýa we immun barlag nokadynyň ingibitorlary (ICI) ýaly DOAD-lary bejermekde uly ösüşler gazanylsa-da, hassalaryň diňe 9% töweregi diagnoz goýlandan bäş ýyl soň ýaşap galýar [3]. ], 4]. Aşgazanasty mäziniň adenokarsinomasynyň irki alamatlary adaty däl bolany üçin, hassalara adatça ösen tapgyrda metastazlar diagnoz goýulýar [5]. Şonuň üçin, belli bir hassa üçin şahsylaşdyrylan toplumlaýyn bejergi diňe bir ýaşaýşy uzaltmak üçin däl, eýsem ýaşaýyş hilini ýokarlandyrmak üçin hem ähli bejeriş wariantlarynyň artykmaçlyklaryny we kemçiliklerini ölçemelidir [6]. Şonuň üçin, hassanyň prognozyny takyk bahalandyrmak üçin netijeli çaklama modeli zerurdyr [7]. Şeýlelik bilen, PAAD-ly näsaglaryň ýaşaýşyny we ýaşaýyş hilini deňleşdirmek üçin degişli bejergini saýlap bolýar.
PAAD-yň ýaramaz prognozy, esasan, himiodermalara garşylyk bilen baglanyşyklydyr. Soňky ýyllarda immun barlag nokadynyň ingibitorlary gaty şişleri bejermekde giňden ulanylýar [8]. Şeýle-de bolsa, aşgazanasty mäziniň rak keselinde ICI-leri ulanmak seýrek ýagdaýda üstünlikli bolýar [9]. Şonuň üçin ICI terapiýasyndan peýdalanyp biljek näsaglary kesgitlemek möhümdir.
Uzyn kodlaşdyrmaýan RNK (lncRNA) transkriptleri >200 nukleotid bolan kodlaşdyrmaýan RNK-nyň bir görnüşidir. LncRNA-lar giňden ýaýrandyr we adam transkriptomynyň takmynan 80% -ni düzýär [10]. Işleriň köpüsi lncRNA-a esaslanýan prognostik modelleriň hassanyň prognozyny netijeli öňünden aýdyp bilýändigini görkezdi [11, 12]. Mysal üçin, süýt mäziniň rak keselinde prognostik alamatlary döretmek üçin 18 awtofagiýa bilen baglanyşykly lncRNA anyklandy [13]. Gliomanyň prognostik aýratynlyklaryny kesgitlemek üçin başga alty immun bilen baglanyşykly lncRNA ulanyldy [14].
Aşgazanasty mäziniň rak keselinde käbir barlaglar hassanyň prognozyny çaklamak üçin lncRNA esasly gol çekişmeleri döretdi. Aşgazanasty mäziniň adenokarsinomasynda ROC egrisiniň aşagyndaky meýdan (AUC) diňe 0,742 we umumy ýaşaýyş (OS) 3 ýyl bolan 3-lncRNA gol çekişligi döredildi [15]. Mundan başga-da, lncRNA ekspresiýa gymmatlyklary dürli genomlarda, dürli maglumat formatlarynda we dürli hassalarda üýtgeýär we çaklama modeliniň işi durnuksyzdyr. Şonuň üçin has takyk we durnukly çaklama modelini döretmek üçin immunitet bilen baglanyşykly lncRNA (irlncRNA) gol çekişlerini döretmek üçin täze modelleşdirme algoritmini, jübütleşdirmegi we gaýtalamagy ulanýarys [8].
Normallaşdyrylan RNAseq maglumatlary (FPKM) we kliniki aşgazanasty mäziniň rak keseliniň TCGA we genotip dokumalarynyň ekspresiýasy (GTEx) maglumatlary UCSC XENA maglumat bazasyndan (https://xenabrowser.net/datapages/) alyndy. GTF faýllary Ensembl maglumat bazasyndan (http://asia.ensembl.org) alyndy we RNAseq-den lncRNA ekspresiýa profillerini çykarmak üçin ulanyldy. ImmPort maglumat bazasyndan (http://www.immport.org) immunitet bilen baglanyşykly genleri göçürip aldyk we korrelýasiýa seljermesini ulanyp immunitet bilen baglanyşykly lncRNA-lary (irlncRNA-lary) anykladyk (p < 0.001, r > 0.4). TCGA-PAAD kohortasynda (|logFC| > 1 we FDR) <0.05) GEPIA2 maglumat bazasyndan (http://gepia2.cancer-pku.cn/#index) alnan irlncRNA-lary we differensial ekspresiýa edilen lncRNA-lary çatlaşdyrmak arkaly differensial ekspresiýa edilen irlncRNA-lary (DEirlncRNA-lary) anyklamak.
Bu usul öň habar berlipdi [8]. Hususan-da, biz jübüt lncRNA A we lncRNA B-niň ornuny tutmak üçin X gurýarys. lncRNA A-nyň ekspresiýa gymmaty lncRNA B-nyň ekspresiýa gymmatyndan ýokary bolanda, X 1 hökmünde kesgitlenýär, başgaça bolsa X 0 hökmünde kesgitlenýär. Şonuň üçin biz 0 ýa-da – 1 matrisasyny alyp bileris. Matrisanyň dik oklary her bir nusgany, gorizontal ok bolsa 0 ýa-da 1 gymmaty bolan her bir DEirlncRNA jübütini görkezýär.
Prognostik DEirlncRNA jübütlerini barlamak üçin bir üýtgeýänli regressiýa analizi we soňra Lasso regressiýasy ulanyldy. Lasso regressiýa analizinde 1000 gezek gaýtalanýan 10 esse özara barlag (p < 0.05) ulanyldy, her tapgyrda 1000 tötänleýin stimul ulanyldy. Her DEirlncRNA jübütiniň ýygylygy 1000 siklde 100 gezekden geçende, prognostik töwekgelçilik modelini gurmak üçin DEirlncRNA jübütleri saýlanyldy. Soňra PAAD näsaglaryny ýokary we pes töwekgelçilikli toparlara bölmek üçin iň amatly kesiş gymmatyny tapmak üçin AUC egrisini ulandyk. Her modeliň AUC gymmaty hem hasaplandy we egri hökmünde çyzyldy. Eger egri maksimum AUC gymmatyny görkezýän iň ýokary nokada ýetse, hasaplama prosesi togtaýar we model iň gowy dalaşgär hasaplanýar. 1, 3 we 5 ýyllyk ROC egri modelleri guruldy. Prognostik töwekgelçilik modeliniň garaşsyz öňünden aýtma işini barlamak üçin bir üýtgeýänli we köp üýtgeýänli regressiýa analizleri ulanyldy.
Immun öýjükleriniň infiltrasiýa tizligini öwrenmek üçin ýedi gural ulanyň, şol sanda XCELL, TIMER, QUANTISEQ, MCPCOUNTER, EPIC, CIBERSORT-ABS we CIBERSORT. Immun öýjükleriniň infiltrasiýa maglumatlary TIMER2 maglumat bazasyndan göçürilip alyndy (http://timer.comp-genomics.org/#tab-5817-3). Gurlan modeliň ýokary we pes töwekgelçilikli toparlarynyň arasyndaky immun infiltrasiýa öýjükleriniň mazmunyndaky tapawut Wilcoxon goldanan derejeli synagy arkaly seljerildi, netijeler kwadrat grafikde görkezilýär. Töwekgelçilik ballarynyň gymmatlyklary bilen immun infiltrasiýa öýjükleriniň arasyndaky baglanyşygy seljermek üçin Spearman korrelasiýa analizi geçirildi. Netijede dörän korrelasiýa koeffisiýenti lolipop hökmünde görkezilýär. Ähmiýetlilik çägi p < 0.05 derejesinde bellenildi. Prosedura R bukjasy ggplot2 ulanylyp geçirildi. Model bilen immun öýjükleriniň infiltrasiýa tizligi bilen baglanyşykly gen ekspresiýa derejeleriniň arasyndaky baglanyşygy öwrenmek üçin biz ggstatsplot bukjasyny we skripka grafiginiň wizualizasiýasyny geçirdik.
Aşgazanasty mäziniň rak keseliniň kliniki bejeriş usullaryny bahalandyrmak üçin, biz TCGA-PAAD kohortasynda giňden ulanylýan himioterapiýa dermanlarynyň IC50-ni hasapladyk. Ýokary we pes töwekgelçilikli toparlaryň arasyndaky ýarym inhibitiw konsentrasiýalardaky (IC50) tapawutlar Wilcoxon belgili derejeli synagy arkaly deňeşdirildi we netijeler R-de pRRothetic we ggplot2 ulanylyp döredilen gutujyklar hökmünde görkezilýär. Ähli usullar degişli görkezmelere we kadalara laýyk gelýär.
Biziň gözlegimiziň iş akymy 1-nji suratda görkezilen. lncRNA-lar bilen immunitet bilen baglanyşykly genleriň arasyndaky korrelýasiýa seljermesini ulanyp, biz p < 0.01 we r > 0.4 bolan 724 irlncRNA-ny saýladyk. Soňra GEPIA2-niň dürli görnüşde beýan edilen lncRNA-laryny seljerdik (2A surat). Jemi 223 irlncRNA aşgazanasty mäziniň adenokarsinomasy bilen adaty aşgazanasty mäziniň dokumasynyň (|logFC| > 1, FDR < 0.05) arasynda dürli görnüşde beýan edildi, olar DEirlncRNA-lar diýlip atlandyryldy.
Çaklaýyş töwekgelçilik modelleriniň gurluşy. (A) Differensial ekspresirlenen lncRNA-laryň wulkan grafigi. (B) 20 DEirlncRNA jübütleri üçin lasso koeffisiýentleriniň paýlanyşy. (C) LASSO koeffisiýent paýlanyşynyň bölekleýin ähtimallyk üýtgemesi. (D) 20 DEirlncRNA jübütleriniň bir üýtgeýänli regressiýa analizini görkezýän tokaý grafigi.
Soňra 223 DEirlncRNA-ny jübütleşdirmek arkaly 0 ýa-da 1 matrisasyny gurduk. Jemi 13,687 DEirlncRNA jübütleri anyklanyldy. Bir üýtgeýjili we lasso regressiýa analizinden soň, prognostik töwekgelçilik modelini gurmak üçin 20 DEirlncRNA jübütleri ahyrsoňy synagdan geçirildi (2B-D surat). Lasso we köptaraply regressiýa analiziniň netijelerine esaslanyp, TCGA-PAAD kohortasyndaky her bir hassa üçin töwekgelçilik balyny hasapladyk (1-nji tablisa). Lasso regressiýa analiziniň netijelerine esaslanyp, TCGA-PAAD kohortasyndaky her bir hassa üçin töwekgelçilik balyny hasapladyk. ROC egrisiniň AUC-si 1 ýyllyk töwekgelçilik modeliniň çaklamasy üçin 0,905, 2 ýyllyk çaklama üçin 0,942 we 3 ýyllyk çaklama üçin 0,966 boldy (3A-B surat). Biz 3.105 optimal çägi kesgitledik, TCGA-PAAD kohortasynyň hassalaryny ýokary we pes töwekgelçilikli toparlara böldik we her bir hassa üçin diri galmagyň netijelerini we töwekgelçilik ballarynyň paýlanyşyny çyzdyk (3C-E surat). Kaplan-Meýer seljermesi ýokary töwekgelçilikli topardaky PAAD hassalarynyň diri galmagynyň pes töwekgelçilikli topardaky hassalara garanyňda ep-esli pesdigini görkezdi (p < 0.001) (3F surat).
Prognostik töwekgelçilik modelleriniň ygtybarlylygy. (A) Prognostik töwekgelçilik modeliniň ROC-sy. (B) 1, 2 we 3 ýyllyk ROC prognostik töwekgelçilik modelleri. (C) Prognostik töwekgelçilik modeliniň ROC-sy. Optimal kesiş nokadyny görkezýär. (DE) Sag galmak ýagdaýynyň (D) we töwekgelçilik ballarynyň paýlanyşy (E). (F) Ýokary we pes töwekgelçilikli toparlardaky PAAD näsaglarynyň Kaplan-Meýer seljermesi.
Biz has giňişleýin kliniki häsiýetlere görä töwekgelçilik ballaryndaky tapawutlary seljerdik. Şerit diagrammasy (4A surat) kliniki häsiýetler bilen töwekgelçilik ballarynyň arasyndaky umumy gatnaşygy görkezýär. Hususan-da, uly ýaşly hassalarda töwekgelçilik ballary ýokarydy (4B surat). Mundan başga-da, II tapgyrly hassalarda töwekgelçilik ballary I tapgyrly hassalara garanda ýokarydy (4C surat). PAAD hassalarynda şiş derejesi barada aýdylanda, 3-nji derejeli hassalarda töwekgelçilik ballary 1-nji we 2-nji derejeli hassalara garanda ýokarydy (4D surat). Mundan başga-da, bir üýtgeýänli we köp üýtgeýänli regressiýa seljermelerini geçirdik we töwekgelçilik balynyň (p < 0,001) we ýaşyň (p = 0,045) PAAD hassalarynda garaşsyz prognostik faktorlardygyny görkezdik (5A-B surat). ROC egrisi PAAD hassalarynyň 1, 2 we 3 ýyllyk ýaşaýşyny çaklamakda töwekgelçilik balynyň beýleki kliniki häsiýetlerden has gowydygyny görkezdi (5C-E surat).
Prognostik töwekgelçilik modelleriniň kliniki häsiýetnamalary. Gistogramma (A) TCGA-PAAD kohortasyndaky näsaglaryň (B) ýaşyny, (C) şiş tapgyryny, (D) şiş derejesini, töwekgelçilik balyny we jynsyny görkezýär. **p < 0.01
Prognostik töwekgelçilik modelleriniň garaşsyz öňünden çaklama analizi. (AB) Prognostik töwekgelçilik modelleriniň we kliniki häsiýetnamalaryň bir üýtgeýänli (A) we köp üýtgeýänli (B) regressiýa analizleri. (CE) Prognostik töwekgelçilik modelleri we kliniki häsiýetnamalar üçin 1, 2 we 3 ýyllyk ROC
Şonuň üçin biz wagt we töwekgelçilik ballarynyň arasyndaky gatnaşygy barladyk. PAAD näsaglarynda töwekgelçilik balynyň CD8+ T öýjükleri we NK öýjükleri bilen ters baglanyşyklydygyny anykladyk (6A surat), bu bolsa ýokary töwekgelçilikli toparda immun funksiýasynyň basylyp galandygyny görkezýär. Şeýle hem, ýokary we pes töwekgelçilikli toparlaryň arasyndaky immun öýjükleriniň infiltrasiýasyndaky tapawudy bahaladyk we şol bir netijeleri tapdyk (7-nji surat). Ýokary töwekgelçilikli toparda CD8+ T öýjükleriniň we NK öýjükleriniň infiltrasiýasy az boldy. Soňky ýyllarda immun barlag nokadynyň ingibitorlary (ICI) gaty şişleri bejermekde giňden ulanylýar. Şeýle-de bolsa, aşgazanasty mäziniň rak keselinde ICI-leri ulanmak seýrek üstünlikli boldy. Şonuň üçin biz ýokary we pes töwekgelçilikli toparlarda immun barlag nokadynyň genleriniň ekspresiýasyny bahaladyk. Pes töwekgelçilikli toparda CTLA-4 we CD161 (KLRB1) genleriniň artykmaç ekspresiýa edilendigini anykladyk (6B-G surat), bu bolsa pes töwekgelçilikli topardaky PAAD näsaglarynyň ICI-e duýgur bolup biljekdigini görkezýär.
Prognostik töwekgelçilik modeli bilen immun öýjük infiltrasiýasynyň özara baglanyşyk seljermesi. (A) Prognostik töwekgelçilik modeli bilen immun öýjük infiltrasiýasynyň arasyndaky özara baglanyşyk. (BG) Ýokary we pes töwekgelçilik toparlarynda gen ekspresiýasyny görkezýär. (HK) Ýokary we pes töwekgelçilik toparlarynda belli bir rak garşy dermanlar üçin IC50 gymmatlyklary. *p < 0.05, **p < 0.01, ns = ähmiýetli däl
Biz TCGA-PAAD kohortasynda töwekgelçilik ballary bilen umumy himioterapiýa agentleriniň arasyndaky baglanyşygy has-da bahalandyrdyk. Biz aşgazanasty beziniň rak keselinde giňden ulanylýan rak garşy dermanlary gözläp, ýokary we pes töwekgelçilikli toparlaryň arasyndaky olaryň IC50 gymmatlyklaryndaky tapawutlary seljerdik. Netijeler AZD.2281-iň (olaparib) IC50 gymmatynyň ýokary töwekgelçilikli toparda has ýokarydygyny görkezdi, bu bolsa ýokary töwekgelçilikli topardaky PAAD näsaglarynyň AZD.2281 bejergisine garşylyk görkezip biljekdigini görkezýär (6H surat). Mundan başga-da, ýokary töwekgelçilikli toparda paklitakseliň, sorafenibiň we erlotinibiň IC50 gymmatlyklary has pesdi (6I-K surat). Şeýle hem, ýokary töwekgelçilikli toparda ýokary IC50 gymmatlyklary bolan 34 rak garşy dermany we ýokary töwekgelçilikli toparda pes IC50 gymmatlyklary bolan 34 rak garşy dermany anykladyk (2-nji tablisa).
lncRNA-laryň, mRNA-laryň we miRNA-laryň giňden ýaýrandygyny we rak keseliniň ösmeginde möhüm rol oýnaýandygyny inkär edip bolmaz. Rak keseliniň birnäçe görnüşinde umumy ýaşaýşy çaklamakda mRNA-nyň ýa-da miRNA-nyň möhüm roluny goldaýan köp sanly subutnamalar bar. Şübhesiz, köp prognostik töwekgelçilik modelleri hem lncRNA-lara esaslanýar. Mysal üçin, Luo we beýlekiler. Barlaglar LINC01094-iň PC-niň köpelmeginde we metastazynda möhüm rol oýnaýandygyny we LINC01094-iň ýokary ekspresiýasynyň aşgazanasty rak keseliniň hassalarynyň ýaşaýşynyň pesdigini görkezýändigini görkezdi [16]. Lin we beýlekiler tarapyndan hödürlenen barlag. Barlaglar lncRNA FLVCR1-AS1-iň peselmeginiň aşgazanasty rak keseliniň hassalarynda ýaramaz prognoz bilen baglanyşyklydygyny görkezdi [17]. Şeýle-de bolsa, immunitet bilen baglanyşykly lncRNA-lar rak keseliniň umumy ýaşaýşyny çaklamak babatda az ara alnyp maslahatlaşylýar. Soňky döwürde rak keseliniň hassalarynyň ýaşaýşyny çaklamak we şonuň bilen bejeriş usullaryny sazlamak üçin prognostik töwekgelçilik modellerini döretmäge köp iş gönükdirildi [18, 19, 20]. Immun infiltratlarynyň rak keseliniň başlangyjynda, ösmeginde we himioterapiýa ýaly bejergilere jogap bermekde möhüm rol oýnaýandygy barha köp ykrar edilýär. Köp sanly barlaglar şişe infiltrasiýa edýän immun öýjükleriniň sitotoksik himioterapiýa jogap bermekde möhüm rol oýnaýandygyny tassyklady [21, 22, 23]. Şişiň immun mikro gurşawy şiş hassalarynyň ýaşamagynda möhüm faktor bolup durýar [24, 25]. Immunoterapiýa, esasanam ICI terapiýasy, berk şişleri bejermekde giňden ulanylýar [26]. Immunitet bilen baglanyşykly genler prognostik töwekgelçilik modellerini gurmak üçin giňden ulanylýar. Mysal üçin, Su we beýlekiler. Immunitet bilen baglanyşykly prognostik töwekgelçilik modeli ýumurtgalyk rak hassalarynyň prognozyny çaklamak üçin belok kodlaýjy genlere esaslanýar [27]. lncRNA ýaly kodlaşdyrmaýan genler hem prognostik töwekgelçilik modellerini gurmak üçin amatlydyr [28, 29, 30]. Luo we beýlekiler immunitet bilen baglanyşykly dört lncRNA-ny synagdan geçirdiler we boýun raky howpunyň çaklama modelini döretdiler [31]. Han we beýlekiler. Jemi 32 sany dürli görnüşde beýan edilen transkript anyklandy we şoňa esaslanyp, 5 sany möhüm transkriptden ybarat çaklama modeli döredildi, ol böwrek transplantasiýasyndan soň biopsiýa bilen subut edilen ýiti ret edilmegi çaklamak üçin ýokary derejede maslahat berilýän gural hökmünde teklip edildi [32].
Bu modelleriň köpüsi gen ekspresiýa derejelerine, belok kodlaýan genlere ýa-da kodlamaýan genlere esaslanýar. Şeýle-de bolsa, şol bir gen dürli genomlarda, maglumat formatlarynda we dürli hassalarda dürli ekspresiýa gymmatlyklaryna eýe bolup biler, bu bolsa çaklaýyş modellerinde durnuksyz bahalara getirýär. Bu gözlegde biz anyk ekspresiýa gymmatlyklaryndan garaşsyz iki jübüt lncRNA bilen makul model gurduk.
Bu gözlegde biz ilkinji gezek immunitet bilen baglanyşykly genler bilen korrelýasiýa seljermesi arkaly irlncRNA-ny anykladyk. Biz differensial ekspresiýa edilen lncRNA-lar bilen gibridleşdirme arkaly 223 DEirlncRNA-ny barladyk. Ikinjiden, çap edilen DEirlncRNA jübütleşme usulyna [31] esaslanyp 0-ýa-da 1-nji matrisany gurduk. Soňra prognostik DEirlncRNA jübütlerini kesgitlemek we prognostik töwekgelçilik modelini gurmak üçin bir üýtgeýänli we lasso regressiýa seljermelerini geçirdik. Biz PAAD-ly näsaglarda töwekgelçilik ballary bilen kliniki häsiýetnamalaryň arasyndaky baglanyşygy has giňişleýin seljerdik. Biz prognostik töwekgelçilik modelimiziň PAAD näsaglarynda garaşsyz prognostik faktor hökmünde ýokary derejeli näsaglary pes derejeli näsaglardan we ýokary derejeli näsaglary pes derejeli näsaglardan netijeli tapawutlandyryp biljekdigini anykladyk. Mundan başga-da, prognostik töwekgelçilik modeliniň ROC egrisiniň AUC gymmatlyklary 1 ýyllyk çaklama üçin 0,905, 2 ýyllyk çaklama üçin 0,942 we 3 ýyllyk çaklama üçin 0,966 boldy.
Barlagçylar CD8+ T öýjükleriniň infiltrasiýasy ýokary bolan näsaglaryň ICI bejergisine has duýgurdygyny habar berdiler [33]. Şiş immun mikro gurşawynda sitotoksik öýjükleriň, CD56 NK öýjükleriniň, NK öýjükleriniň we CD8+ T öýjükleriniň mukdarynyň artmagy şişiň basyjy täsiriniň sebäpleriniň biri bolup biler [34]. Öňki barlaglar şişe infiltrasiýa edýän CD4(+) T we CD8(+) T-niň ýokary derejesiniň has uzak ýaşamak bilen düýpli baglanyşyklydygyny görkezdi [35]. CD8 T öýjükleriniň pes infiltrasiýasy, neoantigeniň pes ýüki we immunosupressiw şiş mikro gurşawynyň ICI terapiýasyna jogap bermezligine getirýär [36]. Biz töwekgelçilik balynyň CD8+ T öýjükleri we NK öýjükleri bilen negatiw baglanyşyklydygyny anykladyk, bu bolsa ýokary töwekgelçilik ballary bolan näsaglaryň ICI bejergisine laýyk gelmejekdigini we has erbet prognozyň bardygyny görkezýär.
CD161 tebigy killer (NK) öýjükleriniň markeridir. CD8+CD161+ CAR-transduksiýa edilen T öýjükleri HER2+ aşgazanasty beziniň adenokarsinoma ksenograft modellerinde in vivo garşy täsirliligiň ýokarlanmagyna ýardam edýär [37]. Immun barlag nokadynyň ingibitorlary sitotoksik T limfosit bilen baglanyşykly belok 4 (CTLA-4) we programmalaşdyrylan öýjük ölümi belok 1 (PD-1) / programmalaşdyrylan öýjük ölümi ligand 1 (PD-L1) ýollaryny nyşana alýar we köp ugurlarda uly mümkinçiliklere eýedir. CTLA-4 we CD161 (KLRB1) ekspresiýasy ýokary töwekgelçilikli toparlarda pes, bu bolsa ýokary töwekgelçilikli ballary bolan näsaglaryň ICI bejergisine laýyk gelmejekdigini görkezýär. [38]
Ýokary töwekgelçilikli hassalar üçin amatly bejeriş usullaryny tapmak üçin, biz dürli rak garşy dermanlary seljerdik we PAAD-ly hassalarda giňden ulanylýan paklitaksel, sorafenib we erlotinibiň PAAD-ly ýokary töwekgelçilikli hassalar üçin amatly bolup biljekdigini anykladyk. [33]. Çžan we beýlekiler islendik DNK zyýanynyň jogaby (DDR) ýolundaky mutasiýalaryň prostata raky hassalarynda ýaramaz prognoza getirip biljekdigini anykladylar [39]. Aşgazanasty raky Olaparib dowam edýän (POLO) synagy, aşgazanasty raky kanalynyň adenokarsinomasy we BRCA1/2 germinal mutasiýalary bolan hassalarda birinji derejeli platina esasly himiýa terapiýasyndan soň olaparib bilen saklanýan bejerginiň plasebo bilen deňeşdirilende ösüşsiz ýaşaýşy uzaltdygyny görkezdi [40]. Bu, bejeriş netijeleriniň bu kiçi toparda ep-esli gowulaşjakdygyna uly optimizm döredýär. Bu gözlegde, AZD.2281-iň (olaparib) IC50 gymmaty ýokary töwekgelçilikli toparda has ýokary boldy, bu bolsa ýokary töwekgelçilikli topardaky PAAD hassalarynyň AZD.2281 bilen bejergä garşylyk görkezip biljekdigini görkezýär.
Bu gözlegdäki çaklama modelleri gowy çaklama netijelerini berýär, ýöne olar analitik çaklamalara esaslanýar. Bu netijeleri kliniki maglumatlar bilen nädip tassyklamalydygy möhüm mesele. Endoskopik inçe iňňe aspirasiýa ultrases barlagy (EUS-FNA) 85% duýgurlyk we 98% anyklyk bilen berk we aşgazanasty bezinden daşary zeperlenmeleri anyklamak üçin aýrylmaz usula öwrüldi [41]. EUS inçe iňňe biopsiýasy (EUS-FNB) iňňeleriniň peýda bolmagy, esasan, FNA-dan has ýokary diagnostika takyklygy, gistologiki gurluşy saklaýan nusgalary almak we şeýlelik bilen käbir diagnozlar üçin möhüm bolan immun dokumalaryny döretmek ýaly duýulýan artykmaçlyklara esaslanýar. ýörite boýamak [42]. Edebiýatlaryň ulgamlaýyn gözden geçirilmegi FNB iňňeleriniň (esasanam 22G) aşgazanasty beziniň massalaryndan dokumalary ýygnamakda iň ýokary netijeliligini görkezýändigini tassyklady [43]. Kliniki taýdan diňe az sanly hassalar radikal operasiýa üçin amatlydyr we köp hassalar ilkinji diagnoz goýlanda operasiýa edip bolmaýan şişlere eýedirler. Kliniki tejribede hassalaryň diňe az bölegi radikal operasiýa üçin amatlydyr, sebäbi köp hassalar ilkinji diagnoz goýlanda operasiýa edip bolmaýan şişlere eýedirler. EUS-FNB we beýleki usullar arkaly patologiki tassyklamadan soň, adatça himioterapiýa ýaly standartlaşdyrylan hirurgiki däl bejergi saýlanýar. Indiki ylmy-barlag maksatnamamyz bu barlagyň prognostik modelini retrospektiw seljerme arkaly hirurgiki we hirurgiki däl kohortlarda synagdan geçirmekden ybarat.
Umuman alanyňda, biziň gözlegimiz aşgazanasty bezi rak keselli näsaglarda geljegi uly prognostik gymmaty görkezýän jübüt irlncRNA-a esaslanýan täze prognostik töwekgelçilik modelini döretdi. Prognostik töwekgelçilik modelimiz lukmançylyk bejergisi üçin amatly bolan PAAD keselli näsaglary tapawutlandyrmaga kömek edip biler.
Häzirki gözlegde ulanylan we seljerilen maglumatlar toplumy degişli awtordan esasly haýyş boýunça elýeterlidir.
Sui Wen, Gong X, Zhuang Y. COVID-19 pandemiýasy döwründe negatiw duýgularyň emosional düzgünleşdirilmeginde özüne ynamlylygyň araçylyk roly: kesişen gözleg. Int J Ment Health Nurs [žurnal makalasy]. 2021 06/01/2021;30(3):759–71.
Sui Wen, Gong X, Qiao X, Zhang L, Cheng J, Dong J we başg. Maşgala agzalarynyň intensiw terapiýa bölümlerinde alternatiw karar kabul etmek baradaky garaýyşlary: ulgamlaýyn gözden geçiriş. INT J NURS STUD [žurnal makalasy; gözden geçiriş]. 2023 01/01/2023;137:104391.
Vinsent A, Herman J, Şulih R, Hruban RH, Goggins M. Aşgazanasty beziniň rak keseli. Lancet. [Žurnal makalasy; ylmy-barlag goldawy, NIH, daşarky; ylmy-barlag goldawy, ABŞ-dan daşary hökümet; syn]. 2011 08/13/2011;378(9791):607–20.
Iliç M, Iliç I. Aşgazanasty beziniň rak keseliniň epidemiologiýasy. Gastroenterologiýa boýunça dünýä žurnaly. [Žurnal makalasy, syny]. 2016 28.11.2016;22(44):9694–705.
Liu X, Chen B, Chen J, Sun S. Aşgazanasty mäziniň rak keseli bolan näsaglarda umumy ýaşaýşy çaklamak üçin täze tp53 bilen baglanyşykly nomogramma. BMC Rak [žurnal makalasy]. 2021 31-03-2021;21(1):335.
Xian X, Zhu X, Chen Y, Huang B, Xiang W. Himioterapiýa alýan göni içege rak keselinden ejir çekýän hassalarda rak bilen baglanyşykly ýadawlyga çözgütlere gönükdirilen terapiýanyň täsiri: randomizirlenen gözegçilikli synag. Rak keselinden ejir çekýän şepagat uýasy. [Žurnal makalasy; randomizirlenen gözegçilikli synag; bu barlag ABŞ-dan daşary hökümet tarapyndan goldanylýar]. 2022 05/01/2022;45(3):E663–73.
Çžan Çen, Çžen Wen, Lu Ý, Şan L, Xu Dong, Pan Ý we başg. Operasiýadan soňky karsinoembrion antigeni (KEA) derejesi kadaly operasiýadan öňki KEA derejesi bolan näsaglarda göni içege rakynyň rezeksiýasyndan soňky netijäni çaklaýar. Translýasiýa Rak Barlaglary Merkezi. [Žurnal makalasy]. 2020 01.01.2020;9(1):111–8.
Hong Wen, Liang Li, Gu Yu, Qi Zi, Qiu Hua, Ýang X we başg. Immunitet bilen baglanyşykly lncRNA-lar täze alamatlary döredýär we adam bagyr öýjükli karsinomasynyň immun landşaftyny çaklaýar. Mol Ther Nuklein kislotalary [Žurnal makalasy]. 2020 2020-12-04;22:937 – 47.
Toffey RJ, Zhu Y., Schulich RD Aşgazanasty mäziniň rak keseliniň immunoterapiýasy: päsgelçilikler we täzelikler. Ann Gastrointestinal Surgeon [Žurnal makalasy; syny]. 2018 07/01/2018;2(4):274–81.
Hull R, Mbita Z, Dlamini Z. Uzyn kodlaşdyrmaýan RNK-lar (LncRNA-lar), wirus şiş genomikasy we anomaliýa splaýsingi wakalary: terapewtiki netijeler. AM J CANCER RES [žurnal makalasy; syn]. 2021 01/20/2021;11(3):866–83.
Wang J, Chen P, Zhang Y, Ding J, Yang Y, Li H. 11-Endometrial rak keseliniň prognozy bilen baglanyşykly lncRNA gollarynyň anyklanmagy. Ylmyň üstünlikleri [žurnal makalasy]. 2021 2021-01-01;104(1):311977089.
Jiang S, Ren H, Liu S, Lu Z, Xu A, Qin S we başg. Papiller öýjükli böwrek öýjükli karsinomasynda RNK-baglanýan belok prognostik genleriň we derman kandidatlarynyň toplumlaýyn seljermesi. pregen. [Žurnal makalasy]. 2021 01/20/2021;12:627508.
Li X, Chen J, Yu Q, Huang X, Liu Z, Wang X we başg. Awtofagiýa bilen baglanyşykly uzyn kodlaşdyrmaýan RNK-nyň häsiýetnamalary süýt bezi rakynyň prognozyny çaklaýar. pregen. [Žurnal makalasy]. 2021 01/20/2021;12:569318.
Zhou M, Zhang Z, Zhao X, Bao S, Cheng L, Sun J. Immunitet bilen baglanyşykly alty lncRNA alamaty köp görnüşli glioblastomada prognozy gowulandyrýar. MOL Neýrobiologiýasy. [Žurnal makalasy]. 2018 01.05.2018;55(5):3684–97.
Wu B, Wang Q, Fei J, Bao Y, Wang X, Song Z we başg. Täze üçlü RNT imzasy aşgazanasty mäziniň rak keseliniň hassalarynyň diri galmagyny çaklaýar. ONKOL-YŇ WEKILLERI. [Žurnal makalasy]. 2018 12/01/2018;40(6):3427–37.
Luo C, Lin K, Hu C, Zhu X, Zhu J, Zhu Z. LINC01094 LIN28B ekspresiýasyny we PI3K/AKT ýoluny gubkalanan miR-577 arkaly düzgünleşdirmek arkaly aşgazanasty beziniň rak keseliniň ösmegine ýardam edýär. Mol Therapeutics – Nuklein kislotalary. 2021;26:523–35.
Lin J, Zhai X, Zou S, Xu Z, Zhang J, Jiang L we başg. lncRNA FLVCR1-AS1 we KLF10 arasyndaky oňyn pikirler PTEN/AKT ýoly arkaly aşgazanasty beziniň rak keseliniň ösmeginiň öňüni alyp biler. J EXP Clin Cancer Res. 2021;40(1).
Zhou X, Liu X, Zeng X, Wu D, Liu L. Gepatosellüler karsinomada umumy ýaşaýşy çaklaýan on üç geniň kesgitlenmegi. Biosci Rep [žurnal makalasy]. 2021 04/09/2021.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 22-nji sentýabry