CAR-T (Himerik Antigen Reseptor T-hüjresi) näme?
Ilki bilen, adamyň immun ulgamyna göz aýlalyň.
Immun ulgamy bilelikde işleýän öýjükleriň, dokumalaryň we organlaryň ulgamyndan ybaratdyrbedeni goraýar. Gatnaşýan möhüm öýjükleriň biri hem leýkositler diýlip atlandyrylýan ak gan öýjükleridir,kesel dörediji organizmleri gözlemek we ýok etmek üçin birleşýän iki esasy görnüşde bolýar ýa-damaddalar.
Leýkositleriň iki esasy görnüşi:
Fagositler, basybalyjy organizmleri kemirýän öýjükler.
Limfositler, bedeniň öňki hüjümçileri ýatda saklamagyna we tanamagyna mümkinçilik berýän we kömek edýän öýjüklerbeden olary ýok edýär.
Birnäçe dürli öýjükler fagositler hasaplanýar. Iň köp ýaýran görnüşi neýtrofil,esasan bakteriýalara garşy göreşýär. Eger lukmanlar bakteriýa infeksiýasy barada howatyrlanýan bolsalar, olar buýrup bilerlerinfeksiýa sebäpli näsagyň neýtrofilleriň sanynyň köpelendigini ýa-da ýokdugyny anyklamak üçin gan barlagy.
Fagositleriň beýleki görnüşleriniň bedeniň degişli reaksiýa bermegini üpjün etmek üçin öz işleri bar.belli bir basybalyjy görnüşine.
Limfositleriň iki görnüşi B limfositleri we T limfositleridir. Limfositler başlangyçdasüňk ýiliginde galýar we ýa şol ýerde galyp, B öýjüklerine öwrülýär, ýa-da timusa gidýärmäz, olar T öýjüklerine ýetişýärler. B limfositleri we T limfositleri aýry-aýry bolýarfunksiýalary: B limfositleri bedeniň harby aňtaw ulgamy ýaly bolup, özleriniňnyşanalary we olara garşy gorag serişdelerini ibermek. T öýjükleri esgerler ýaly, ýok edýärleraňtaw ulgamynyň anyklan basybalyjylary.
Himerik antigen reseptory (CAR) T öýjük tehnologiýasy: bir görnüşli kabul ediji öýjükImmunoterapiýa (ACI). Hassanyň T hüjresi genetiki rekonstruksiýa arkaly CAR ekspressiýasyny amala aşyrýareffektor T öýjükleriniň has nyşana alnan, öldüriji we dowamly bolmagyny üpjün edýän tehnologiýaadaty immun öýjükleri we ýerli immunosupressiw mikro gurşawyny ýeňip geçip bilýärşiş we eýe immun çydamlylygyny bozýar. Bu immun öýjükleriniň şişe garşy ýörite terapiýasydyr.
CART-yň prinsipi hassanyň öz immun T öýjükleriniň "kadaly görnüşini" aýyrmakdyrwe gen inženerçiligini dowam etdiriň, uly şişlere mahsus nyşanalar üçin in vitro ýygnaňpiýada garşy ýarag "himerik antigen reseptoryny (CAR)" girizýär we soňra üýtgedilen T öýjüklerini infuziýa edýärhassanyň bedenine gaýdyp gelende, täze üýtgedilen öýjük reseptorlary radar ulgamyny gurnamak ýaly bolar,T öýjükleriniň rak öýjüklerini tapmagyna we ýok etmegine ýol görkezip bilýär.
BPIH-de CART-yň artykmaçlygy
Hüjre içi signal domeniniň gurluşyndaky tapawutlar sebäpli, CAR dört sany işläp düzdinesiller. Biz iň täze nesil CART-i ulanýarys.
1stnesil: Diňe bir hüjre içi signal komponenti we şişiň basylyp saklanmagy bardytäsiri pesdi.
2ndnesil: Birinji nesil esasynda bilelikde stimullaşdyryjy molekula goşuldy weT hüjreleriniň şişleri öldürmek ukyby gowulaşdy.
3rdnesil: CAR-yň ikinji nesline esaslanyp, T öýjükleriniň şişiň öňüni almak ukybyköpelmegi we apoptozy höweslendirmegi ep-esli gowulandyryldy.
4thnesil: CAR-T öýjükleri şiş öýjükleriniň populýasiýasynyň arassalanmagyna gatnaşyp bilerCAR-dan soň interleýkin-12-ni induksiýa etmek üçin aşaky akym transkripsiýa faktory NFAT-y işjeňleşdirmeknyşana antigeni tanaýar.
| Nesil | Stimulýasiýa Faktor | Aýratynlyk |
| 1st | CD3ζ | T öýjükleriniň spesifik aktiwleşmesi, sitotoksik T öýjük, ýöne bedeniň içinde köpelip we ýaşap bilmedi. |
| 2nd | CD3ζ+CD28/4-1BB/OX40 | Kostimulýator goşuň, öýjük zäherliligini, çäklendirilen köpelme ukybyny gowulandyryň. |
| 3rd | CD3ζ+CD28/4-1BB/OX40+CD134 /CD137 | 2 kostimulýator goşuň, gowulaşdyryňköpelme ukyby we zäherliligi. |
| 4th | Öz janyna kast etmek geni/Amored CAR-T (12IL) Go CAR-T | Öz janyna kast etmek genini, ekspres immun faktoryny we beýleki takyk gözegçilik çärelerini birleşdiriň. |
Bejeriş usuly
1) Ak gan öýjükleriniň izolýasiýasy: Näsagyň T öýjükleri periferik gandan izolýasiýa edilýär.
2) T öýjükleriniň aktiwleşmesi: antitela bilen örtülen magnit munçuklar (süni dendritik öýjükler)T öýjüklerini işjeňleşdirmek üçin ulanylýar.
3) Transfeksiya: T öýjükleri in vitro şertlerinde CAR-y ekspresirlemek üçin genetiki taýdan inženerçilik usulda döredilýär.
4) Güýçlendirme: Genetiki taýdan üýtgedilen T öýjükleri in vitro şertlerinde güýçlendirilýär.
5) Himioterapiýa: T hüjreleriniň gaýtadan infuziýasyndan öň hassanyň öňünden himioterapiýa bejergisi geçirilýär.
6) Gaýtadan infuziýa: Genetiki taýdan üýtgedilen T öýjükleri hassanyň içine gaýtadan infuziýa edýär.
Görkezmeler
CAR-T üçin görkezmeler
Dem alyş ulgamy: Öýken raky (kiçi öýjükli karsinoma, ýassyk öýjükli karsinoma,adenokarsinoma), nazofarenks raky we ş.m.
Iýmit siňdiriş ulgamy: Bagyr, aşgazan we göni içege raky we ş.m.
Siýdik çykaryş ulgamy: Böwrek we böwreküsti bezleriniň raky we metastatik rak keseli we ş.m.
Gan ulgamy: Ýiti we dowamly limfoblast leýkemiýa (T limfoma)çykaryldy) we ş.m.
Beýleki rak keselleri: Ýaramaz melanoma, döş, prostata we dil raky we ş.m.
Esasy zeperlenme ýerini aýyrmak üçin hirurgiki operasiýa, ýöne immunitet pes we sagalmagy haýal.
Giňden metastaz berýän we operasiýany dowam etdirip bolmaýan şişler.
Himioterapiýanyň we radioterapiýanyň goşmaça täsiri uly ýa-da himioterapiýa we radioterapiýa duýgur däl.
Operasiýadan, himioterapiýadan we radioterapiýadan soň şişiň gaýtalanmagynyň öňüni almak.
Artykmaçlyklar
1) CAR T öýjükleri ýokary derejede nyşana alynýar we antigen spesifikasiýasyna eýe bolan şiş öýjüklerini has netijeli öldürip bilýär.
2) CAR-T öýjük terapiýasy az wagt talap edýär. CAR T T öýjüklerini ösdürmek üçin iň gysga wagt talap edýär, sebäbi şol bir bejeriş täsiri astynda az öýjük talap edýär. Vitro medeniýet siklini 2 hepde çenli gysgaldyp bolýar, bu bolsa garaşmak wagtyny ep-esli azaldýar.
3) CAR diňe peptid antigenlerini däl, eýsem şeker we lipid antigenlerini hem tanap bilýär, şiş antigenleriniň nyşana alnan aralygyny giňeldýär. CAR T terapiýasy şiş öýjükleriniň belok antigenleri bilen hem çäklenmeýär. CAR T antigenleri köp ölçegli kesgitlemek üçin şiş öýjükleriniň şeker we lipid belok däl antigenlerini ulanyp bilýär.
4) CAR-T belli bir giň spektrli gaýtalanma ukybyna eýedir. Käbir ýerler EGFR ýaly köp sanly şiş öýjüklerinde ekspresirlenýändigi üçin, bu antigen üçin CAR geni gurlandan soň giňden ulanylyp bilner.
5) CAR T öýjükleri immun ýatda saklamak funksiýasyna eýedir we bedende uzak wagtlap ýaşap bilýär. Şişiň gaýtalanmagynyň öňüni almak üçin onuň kliniki ähmiýeti uly.