CAR T-hüjre terapiýasynyň giňişleýin düşündirişi

CAR-T (Himerik Antigen Reseptor T-Hüjresi), himerik antigen reseptor T-hüjrelerini aňladýar, adamyň T hüjreleriniň bedenden daşarda genetiki taýdan modifikasiýasy arkaly üýtgedilip, olara hassanyň bedenine gaýtadan girizilmezden öň rak hüjrelerini tanamak we netijeli öldürmek ukybyny berýän we şeýdip howply şişleri bejermek maksadyna ýetýän prosesdir.
Aslynda, CAR-T terapiýasy diňe rak keselini bejermek üçin ulanylman, eýsem awtoimmun keselleri, dowamly infeksiýalar, ýürek keselleri we ýaş bilen baglanyşykly keseller babatda hem uly mümkinçiliklere eýedir.
T limfositleri diýlip hem atlandyrylýan T öýjükleri limfositleriň esasy bölekleri bolup, esasan immun jogaplary we kesellerden goranmak üçin jogapkärdir. Olaryň nyşana öýjüklerini gönüden-göni öldürmek, B öýjüklerine antitela öndürmäge kömek etmek we olaryň öňüni almak, belli bir antigenlere we mitogenlere jogap bermek we sitokinleri öndürmek ýaly funksiýalary bar.
Elbetde, adamyň immun ulgamy diňe T öýjükleri bilen çäklenmän, eýsem B öýjüklerini, neýtrofilleri, K öýjüklerini, NK öýjüklerini we başgalary hem öz içine alýar. Olar bedenden metabolik önümleriň galyndylaryny arassalamakda, antitelalary tanamakda we öndürmekde, şeýle hem daşary ýurtly patogenleri we rak öýjüklerini kesgitlemekde we öldürmekde rol oýnaýarlar.
T öýjükleri eýýäm rak öýjüklerini tanamak we öldürmek funksiýasyna eýe bolany üçin, rak öýjüklerini öldürmek üçin CAR-T öýjüklerini döretmek maksady bilen T öýjüklerine emeli usulda CAR goşmak näme üçin zerur? Bu bizi rak keseliniň iň esasy aýratynlyklarynyň biri bolan immun gaçmak düşünjesine getirýär.
CAR-T terapiýasy ýa-da CAR-T öýjük terapiýasy hassanyň T öýjüklerini bölüp, olary bedeniň daşynda giňeldip, soňra emeli usulda döredilen şiş öýjük antigeni CAR (himer antigen reseptory) T öýjüklerine girizmegi öz içine alýar. Işlenip gutarylandan soň, T limfositleriniň şişe garşy işjeňligi hassanyň bedenine gaýtadan girizilmezden öň ep-esli güýçlenýär we şeýlelik bilen T öýjükleriniň rak öýjüklerini tanamak we öldürmek ukybyny dikeldýär. CAR-T öýjük terapiýasynyň esasy şunda.
Impact Bio-nyň CAR-T terapiýasy IMPT-514 FDA-nyň tassyklamasyny aldy.
2024-nji ýylyň 21-nji awgustynda Impact Bio, FDA-nyň öz işläp düzen IMPT-514 terapiýasy üçin IND arzasyny tassyklaandygyny yglan etdi. IMPT-514, işjeň refrakter sistematik lupus eritematosus (SLE) bejermek üçin ulanylýan bispesifik CD19/CD20 CAR-T terapiýasydyr. Kliniki synag maglumatlarynda, IMPT-514 dürli awtoimmun kesellerinden agyr immunosupressiýa bolan näsaglardan öndürmekde ýokary netijelidigi görkezildi we ýeňil sitokin profili bilen güýçli awtolog B-hüjre arassalaýyş ukyplaryny görkezdi. Uly B-hüjre limfomasy üçin Axicabtagene siloleucel CAR-T terapiýasy bäş ýyldan soň hem dowamly täsir görkezýär. 2024-nji ýylyň 2-nji awgustynda Amerikan Kliniki Onkologiýa Jemgyýeti (ASCO) CAR-T hüjre terapiýasyndan soň uzak möhletli ýaşaýyş derejeleri barada maglumat hasabatyny çap etdi. Netijeler CAR-T terapiýasyny alan näsaglaryň arasynda 5 ýyllyk progressiýasyz diri galmagyň 29%, 5 ýyllyk umumy diri galmagyň (OS) 40% we 5 ýyllyk limfoma mahsus diri galmagyň 53% bolandygyny, seýrek giçki gaýtalanmalaryň bolandygyny görkezdi. Axicabtagene siloleucel gaýtalanýan ýa-da refrakter uly B-hüjreli limfomany bejermek üçin tassyklanan awtolog CD19 himerik antigen reseptory CAR-T hüjre terapiýasydyr. Netije: Standart bejergi şertlerinde, aksicabtagene siloleucel CAR-T bejergisiniň netijeleri kliniki synaglarda habar berlen netijeler bilen gabat gelýär we 5 ýyllyk tapgyrda dowamly, berk jogaplar syn edildi.
Autoimmun keseliniň dünýäde ilkinji üstünlikli CAR-T bejergisi.

2024-nji ýylyň 4-nji oktýabrynda “Nature” web sahypasy hytaý toparynyň ylmy-barlag netijelerini tanyşdyrýan habary baş sahypada çap etdi. Alymlar CRISPR-Cas9 gen redaktirleme tehnologiýasyny ulanyp, CD19-y nyşana alýan sagdyn donorlardan alynýan CAR-T öýjüklerini genetiki taýdan inženerçilik etdiler we agyr awtoimmun keselleri bolan üç hassanyň uzak möhletli remissiýa ýetmegine kömek eden täze nesil allogenik uniwersal CAR-T terapiýasyny işläp düzdüler.